مقاله ها

کاربرد تله متری و اسکادا در شبکه آبرسانی - بخش سوم: واحدهای تله متری (دوردست)

مهندس سیمین انصاری

15 دقیقه مطالعه

کاربرد سیستم تله متری در آب و فاضلاب

 

1. اهداف سیستم تله متری

  • فراهم نمودن امکان بهره برداری طولانی مدت و قابل اعتماد هم چنین حصول اطمینال از تاسیسات و تمامی بخش های وابسته به آن از یک نقطه دور
  • جمع آوری داده ها از نقطه ای دور توسط واسطه های ارتباطی توزیع شده در نقاط مختلف (PSTN / GSM / RS232C / RS422 / RS485 / فیبر نوری یا Optical Fiber) و برگرداندن آن به نقطه مرکزی (سیستم اسکادا)
  • امکان آزمایش، راه اندازی، بهره برداری و برنامه نویسی از دوردست و پیکربندی مجدد و بدون نیاز به مراجعه به نقطه دوردست

مقاله سیستم اسکادا(SCADA) چیست؟


2. مشخصات سیستم تله متری

2.1. تجهيزات سخت افزاری

RTU از فناوری چندین لایه ای جهت نصب سطحی ساخته می­ شود؛ PCB ها از جنس غیر هیدروسکوپی نظیر فایبرگلاس می­ باشند. PCB را می توان جهت حفاظت در مقابل شرایط محیطی خورنده به اختیار با ماده محافظ پوشش داد.

اجزای الکترونیکی RTU به طور کامل درون محفظه خود تا درجه حفاظت IP42 به عنوان حداقل سطح حفاظتی، پوشانیده می­ شوند تا حفاظت فیزیکی از آن ها به عمل آمده و  مراحل نصبشان نیز آسان شود.

 


در نیکسا بخوانید: درجه حفاظت تجهیزات الکتریکی (استاندارد IP) چیست؟


 

طرح و جانمایی RTU، تمام اتصالات را برای ورودی های دیجیتالی (DIs)، خروجی های دیجیتالی (DOs)، ورودی های آنالوگ (AIs)، خروجی های آنالوگ (AOs) و اتصالات ارتباطی فراهم می­ کند. تمامی اتصالات از نوع اتصال و فیش هستند تا بتوان به سرعت و آسانی، اتصال را بدون نیاز به جدا کردن هیچ گونه سیمی قطع کرد. نحوه قرارگیری اتصال و فیش I/O برای اتصال سیم ها پیچی بوده و دسترسی مستقیم به بخش جلویی را برای ابزار آزمایش، امکان پذیر می­ سازد. ارتباطات با RTU و از آن توسط سیگنال های LED ها مشخص شده و بدین ترتیب انتقال ارتباطات معلوم خواهد گردید. وضعیت مناسب CPU نیز به وسیله LED ها نشان داده خواهد شد.


در نیکسا بخوانید: طراحی مجموعه کامل سیستم کنترل


2.2. شرایط محيطی

RTU بدون نیاز به خنک شدن مداوم و قدرتمند با هوای محیط، قادر به کارکردی پیوسته بوده و سیکل کاملی را برآورده می ­سازد. از آنجا که RTU ها می توانند به طور مداوم در سیستم های محافظت از خطوط لوله و یا در محیط های صعب العبور مستقر شوند؛ می توانند در شرایط سخت کار کنند و اقداماتی کم مصرف انجام دهند (مانند خاموش کردن ماژول های I/O در صورت عدم کاربری). در این نوع پیکره بندی ها قطعات، متحرک نیستند، از انرژی بسیار کم استفاده می کنند و حتی می توانند از انرژی خورشیدی نیز بهره ببرند.

 

2.3. توليد بـــرق

RTU به طور کامل دارای حسگرهای تشخیص سطح، جریان و ولتاژ روی ترمینال های ورودی برق، بدون نیاز به تجهیزات خارجی و با استفاده از مدارهای ورودی خود می­ باشد. RTU از نوع تجهیزات با مصرف برق کم است به این معنی که به طور معمول کم تر از 1 آمپر برق مصرف کرده و می­ تواند برق پشتیبان و مستقل را از باتری با اسید دارای سرب و بدون نیاز به نگهداری بپذیرد.

به هنگام قطعی خطوط اصلی برق، باتری های پشتیبان به مدت حداقل 10 ساعت می ­توانند برق سیستم را تامین نمایند. تامین برق برای سیستم چه به صورت AC و یا DC توسط RTU کنترل شده و با گزارشاتی که از طریق شبکه تله متری به سیستم اسکادا داده می شود، در دسترس قرار خواهد گرفت.

 


طراحی سیستم تله متری و اسکادا با نیکسا

 

2.4. پردازشگر (Processor)

گروه پردازشگر RTU بر اساس ساختار پردازشگر 16 بیتی اینتل و یا ساختار برتر می­ باشد. ساختار CPU شامل Flashrom، RAM، NVRAM با کارکرد با باتری، هم چنین زیرسیستم های نگهدارنده زمان نیز با باتری کار خواهند کرد.

پردازشگر RTU قادر به پذیرش کامل و دانلود نمودن نرم افزارهای جدید و قابل اجرای لاجیک از هر یک از گره های (Node) روی شبکه کامپیوتر اسکادا که در ایستگاه اصلی قرار دارد، خواهد بود. بدون این که در توانایی RTU از نظر گزارش وقایع، تغییرات، عیوب و به طور کلی، ارتباطات بین RTU و اسکادا تغییری ایجاد کند. کنترل اجرای برنامه (های) لاجیک RTU از طریق اسکادا امکان پذیر خواهد بود. RTU توانایی نگه داری بیش از یک برنامه لاجیک را به صورت قابل اجرا داشته و می تواند بین آن ها بر حسب درخواست تعویض (Switch) انجام دهد.

تمام حافظه شامل لاجیک اجرایی و قابل اجرا از نوع Flashrom خواهد بود. پردازشگر، حافظه و واسطه های ارتباطی (که مغز و هسته بخش هوشمند را تشکیل می دهند) روی PCB به صورت مجزا نصب شده ­اند و به این ترتیب، هسته RTU را از هریک از تابلوها و اجزای I/O جدا می ­سازند.

 

2.5. حافظه RTU

ظرفیت RAM و ROM در حدی است که تمامی الزامات RTU را برآورده کرده و می ­توانند کل سیستم بهره برداری را پشتیبانی کنند. به روز کردن (Upgrade) هر یک از کدها یا لاجیک، قابلیت دانلود شدن را هم به طریق محلی و هم از دوردست خواهد داشت.

 

2.6. واسطه های ارتباط فيزيکی

RTU واسطه های ارتباطی گوناگونی در بر دارد. فهرست زیر، حداقل الزامات استاندارد موجود را نشان می دهد:

  • 4 پورت سریال فیزیکی برای RS232، RS422، RS485
  • پورت و یا پورت های اترنت تکی و یا دوتایی 100/10
  • مودم ساخته شده بر اساس فناوری FSK/Landline

RTU هم چنین از وسایل ارتباطی ذیل استفاده خواهد برد:

  • PSTN
  • خط استیجاری
  • GSM
  • GPRS
  • فیبر نوری
  • رادیوی دیجیتالی و ماهواره

 


تله متری ورامین

کلیک کنید: پروژه تله متری و آبرسانی شهرهای آبفای جنوب شرق استان تهران (EPC)


 

2.7. ورودی های ديجيتال

هر ورودی دیجیتال عبارت است از باز و بسته شدن یک کنتاکت عاری از ولتاژ و بدون اتصال به زمین در دوردست. نشانه گر LED روی هر کانال، استاندارد بوده و به طور مشخص وضعیت هر ورودی را نشان دهد. LED، وضعیت لاجیک مدار ورودی را بعد از ایزولاتور نوری نمایش خواهد داد. تجهیزاتی که با نشانه گر، قبل از ایزولاتور نوری قرار می گیرند، در نظر گرفته نمی شوند.

هر مدار ورودی دارای یک زمان سنج ضد پرش (De-Bounce) قابل تنظیم، قابلیت وارون سازی وضعیت لاجیک و پالس شمار با حداقل فرکانس Hz 40 خواهد بود. حداقل 25% تمام ورودی های دیجیتال نصب شده باید قابلیت کارکرد با فرکانس سرعت بالا و پالس شماری kHz 1 و یا بالاتر را داشته باشند.

 

2.8. خروجی های ديجیتال

هر خروجی، شامل رله با کنتاکت عاری از ولتاژ بوده و خروجی های باز و بسته (NO و NC) را که به طور هم زمان می توانند از طریق یک ترمینال مشترک تغذیه مورد استفاده واقع شوند، فراهم می نماید.

نشانه گر LED روی هر کانال باید استاندارد بوده و به طور مشخص، وضعیت هر خروجی را نشان دهد. LED، وضعیت لاجیک مدار خروجی و وضعیت واقعی کنتاکت خروجی را اعلام خواهد کرد. علاوه بر این وضعیت کنتاکت خروجی از طریق جداول مشخصات DNP3 RTU I/O به عنوان شرایط واقعی خروجی (و نه وضعیت مدار راه انداز رله) برای سیستم اسکادا قابل دسترس خواهد بود.

 

2.9. ورودی های آنالوگ

حداقـــل محدوده ورودی کــه هر مدار فراهم خواهد کرد عبارت هستند از 0-5، 1-5، 0-10 ولت، 0-20 و mA 4-20 که بر پایه هر مدار، قابل انتخاب است. کارکرد هر مدار ورودی آنالوگ به صورت تک قطبی و با مصونیت در برابر نویز در هر دو مود مشترک و مود سری می باشد. هر مدار هم چنین باید ایزولاسیون الکتریکی حداکثر 500 V بین مدارهای مجاور و حداکثر 1000 V نسبت به پورت های داده های RTU I/O با استفاده از ایزولاسیون نوری فراهم نموده و مطابق استاندارد بین المللی IEC60870 باشد.

 

2.10. خروجی های آنالوگ

هر مدار باید حداقل محدوده 0-mA 20 و 4-20 mA را که روی هر مدار قابل انتخاب می باشد، فراهم نماید. هم چنین باید بارهای 600 ohm و 1200 ohm را راه اندازی کند (حداکثر بستگی به انتخاب تغذیه حلقوی دارد). هر مدار خروجی آنالوگ، هم قطب بوده و ایزولاسیون الکتریکی 500 V بین مدارهای مجاور و 500 VAC نسبت به پورت های داده های RTU I/O با استفاده از ایزولاسیون نوری فراهم نموده و باید مطابق استاندارد بین المللی IEC60870 باشد. علاوه بر این مدار باید قابلیت قرارگیری در شرایط مدار کوتاه برای دوره زمانی نامحدود را دارا باشد.


در نیکسا بخوانید: محاسبه تعداد ورودی و خروجی در سیستم کنترل


2.11. عیب یابی

RTU مجهز به امکانات تکمیلی و گسترده عیب یابی آنلاین چه به طور محلی و چه از دوردست بوده، سیستم پیغام تشخیص عیوب داشته و پیغام های تشخیص عیوب را فیلتر می­ نماید.

حداقل امکانات تشخیص عیوب و وضعیت مورد نیاز، پوشش دهنده موارد ذیل است:

  • تشخیص عیوب و وضعیت سیستم RTU
  • تشخیص عیوب و وضعیت ارتباطات PLC و تجهیزات جانبی
  • تشخیص عیوب و وضعیت برنامه کنترل (PLC)
  • تشخیص عیوب و وضعیت DNP3 در هر لایه پروتکل شامل ردیابی شبکه
  • تشخیص عیوب و وضعیت TCP/IP

تسهیلات کنترلی مانیتورینگ آنلاین، برنامه در حال کار PLC را و نیز غلط گیری لاجیک برنامه را انجام می ­دهـــد.

 


2.12. بهره برداری از سيستم RTU

سیستم RTU قادر است که آلارم های زیر را ایجاد نماید:

  • آلارم وضعیت: هر تغییر در وضعیت و یا هر وضعیت مشتق شده، واقعه ای را به وجود خواهد آورد که در صورت پیکربندی به آن صورت، به عنوان یک آلارم باید گزارش شود.
  • آلارم آنالوگ: هر آنالوگ باید حداقل دارای چهار حد و آستانه باشد. اگر آنالوگ و یا ارزش مشتق شده از یکی از این حدود عبور کند واقعه ای ایجاد خواهد شد که به عنوان یک آلارم گزارش می شود. هر عبور از حدی که انجام شود باید به صورت آلارمی جداگانه ای گزارش شود (به عنوان مثال: کم - کم، کم - زیاد، زیاد - زیاد). علاوه بر این هر آنالوگ باید دارای ناحیه مرده (Dead Band) و میزان تنظیمات تغییرات باشد.

 

طراحی تله متریشکل (1). نمونه ای از طراحی سیستم تله متری (Telemetry System) در شبکه آبرسانی

 


نیکسا را بیشتر بشناسید...


بخش قبلی : مشخصات فنی اسکادا

بخش بعدی: بخش مخابراتی تله متری


 

 

برچسب ها:

سیستم اسکادا سیستم تله متری SCADARTUابزاردقیق

دیدگاه شما